Manoury

 

 Over het leven van Manoury is zo goed als niets bekend. We kennen alleen zijn achternaam. Hij trad naar buiten als C. Manoury. Die C is de afkorting van Citoyen, burger.

 Zijn geboortejaar ligt waarschijnlijk rond 1720. Omstreeks 1750 was hij eerste kelner in het koffiehuis Café de l'École, later werd hij er de baas. Na 1787 kwam het in andere handen.

 In 1770 en 1787 bracht hij een damboek uit. Hiernaast de titelpagina van het eerste boek, met zijn beroep (verkoper van dranken) en zijn adres (Quai de l'École).

 In de 18e eeuw was het uitgeven van een boek een kostbare onderneming. Daarom liet een schrijver geďnteresseerden op een boek inschrijven, dat wil zeggen ze vooruit laten betalen. Als dank drukte hij dan hun namen af. Op die manier kennen we de oplage van zo'n boek en kunnen we achterhalen welke mensen zo'n boek kochten. Manoury werkte echter niet met inschrijving. Was hij zo rijk, of was hij verzekerd van genoeg kopers?

 In het eerste boek legde de regels van het Pools dammen uit en gaf hij de cijferstand van eindspelen en problemen. Op wiens naam we die standen moeten zetten, weten we niet. Manoury's koffiehuis was een verzamelplaats van Parijse dammers, en een aantal van hen noteerde standen uit partijen die er werden gespeeld en van composities die problemisten ter oplossing opgaven.

 Misschien is het van de tekeningen van het koffiehuis niet af te lezen, maar Café de l'École was een koffiehuis voor de betere milieus. Niet voor de echte aristocratie, maar zogezegd voor de subtoppers. Zo kwamen lui van de rechtbank, zoals advocaten, er wat eten en drinken (en zich warmen bij de kachel, die zoals de tekeningen van het koffiehuis bewijzen een centrale plaats innam). En allerlei intellectuelen bezochten Café Manoury om een potje te dammen. Manoury noemde er enige in zijn tweede boek.

  De belangrijkste onder hen was wel een van Frankrijks grootste geesten, namelijk niemand minder dan Jean-Jacques Rousseau (1712-1778). Manoury noemt hem in 1787 [blz. 47] een zwakke speler. Rousseau weigerde te dammen tegen middelmatige spelers en verloor daarom bijna alles, ondanks de twee schijven voorgift (dus Rousseau begon met 20 schijven en de ander met 18) van de sterkste spelers.

 Het schaken verging Rousseau nauwelijks beter. In zijn "Confessions" (1770) bekende hij dat hij zich drie maanden lang had opgesloten om schaakopeningen uit z'n hoofd te leren en dat hij daarna in het koffiehuis alles verloor.

 Een andere bezoeker was Alexis Piron (1689-1773), een jurist die het schrijven van poëzie, toneelstukken en satirische gedichten beter lag dan juridisch werk. En ook de toneelschrijver en politicus Louis-Sebastien Mercier (1740-1814).

 Wie Manoury niet als dammer noemde was de schrijver Nicolas-Edmee Restif de la Bretonne (1734-1806). Dat was een regelmatige bezoeker zijn koffiehuis. Restif gaf een beeld van het leven van zijn trijd, ook van het leven in Parijs. Daarbij hoorde ook een beschrijving van Manoury's koffiehuis, althans van hetzelfde koffiehuis dat na Manoury's pensionering Café Robert ging heten. Omstreeks 1792 schreef hij over twee politieke gebeurtenissen die het koffiehuis in beroering brachten.

 In een daarvan beschreef hij een bezoeker wie de genoten maaltijd niet had aangestaan, waarvan hij luidkeels blijk gaf, evenals van zijn afkeer van de  Markies de Lafayette, een edelman die tijdens de Revolutiejaren (1789-1793) een gematigde koers probeerde te varen. Dat was bijna onmogelijk in een tijd dat er een factie protesteerde tegen de macht van de koning, de adel en het leger en een factie met meer opbouwende ideeën een democratische regering voorstond die de rechten van het individu zou waarborgen. "Een of andere stommeling ging tegen hem in", schrijft Restif, "waarna hij bijna aan het zwaard werd geregen".

 Een paar dagen later verzamelde zich een menigte voor het koffiehuis omdat daar twee aantrekkelijke jonge vrouwen patriottische leuzen schreeuwden. Tot genoegen van de meeste Parijzenaars, uitgezonderd een paar aristocraten, die riepen dat de vrouwen voor hun actie waren betaald.

Rousseau

Piron   Mercier

Restif de la Bretonne

Lafayette